Yatalak Hasta Bakımında Bası Yaralarını Önleme: Uzman Rehber 2026

• Tamamen yatalak hastalar
• Felç (inme) geçirmiş bireyler
• İleri evre demans/Alzheimer hastaları
• Omurilik yaralanması olanlar
• İleri derecede zayıf veya obez hastalar
• Diyabetik hastalar (dolaşım bozukluğu)
• Yaşlı bireyler (ince cilt, yavaş iyileşme)
• Bilinç kapalı veya sedasyon altındaki hastalar

• Hareketsizlik (en önemli faktör)
• Nemli cilt (idrar/ter teması)
• Yetersiz beslenme (protein eksikliği)
• Dolaşım bozuklukları
• Duyu kaybı (ağrıyı hissetmeme)
• Sürtünme ve kayma (yanlış pozisyonlama)

• Ciltte kırmızı/mor lekeler
• Basınca karşı beyazlamaz (non-blanching)
• Cilt bütünlüğü bozulmamış
• Bölgede sıcaklık artışı olabilir
• ⏰ Müdahale edilirse 24-48 saatte düzelir

• Ciltte kabarcık veya açık yara
• Epidermis tabakası zarar görmüş
• Ağrılı olabilir
• ⏰ Doğru bakımla 3-7 günde iyileşir

• Cilt altı yağ dokusuna ulaşmış yara
• Derin çukur şeklinde lezyon
• İrin veya akıntı olabilir
• ⏰ Uzun tedavi süreci, uzman müdahalesi gerekir

• Kas, kemik veya eklem dokusuna ulaşmış
• Siyah nekrotik doku görülebilir
• Enfeksiyon riski çok yüksek
• ⏰ Hastane yatışı ve cerrahi müdahale gerekebilir

1. POZİSYON DEĞİŞİMİ (EN KRİTİK ADIM)

• Yatalak hastalar: Her 2 saatte bir
• Oturan hastalar: Her 15-30 dakikada hafif kaydırma
• Gece: En az 3 kez pozisyon değiştirme

• Baş 30 derece yükseltilmiş
• Dizler hafif bükük, altına yastık
• Topuklar yataktan havada (topuk koruyucu ile)
• Bel çukuruna destek yastığı

• Hastayı tam 90 derece yan yatırmayın
• 30 derece eğim yeterli (basıncı azaltır)
• Üst bacak altına yastık (kalça basıncını azaltır)
• Kollar gövdeye paralel, yastık destekli

• Sadece doktor onayı ile
• Göğüs ve pelvis altına yastık
• Yüz yan çevrilmiş, nefes yolu açık

• Hastayı sürüklemeyin (sürtünme yaraya neden olur)
• Çarşaf veya kaydırma pedi kullanın
• 2 kişi ile yapın (mümkünse)
• Yavaş ve kontrollü hareket edin

2. ÖZEL YATAK VE PED KULLANIMI

• Sürekli hava dolgulu hücreler
• Basıncı eşit dağıtır
• Orta riskli hastalar için uygun
• Fiyat: Ekonomik segment

• Motorlu, hava basıncını otomatik değiştirir
• Hücreler sırayla şişer/inerek masaj etkisi yaratır
• Yüksek riskli hastalar için ideal
• Fiyat: Orta-yüksek segment

• Topuk, dirsek, kalça için lokal koruma
• Basıncı emici jel teknolojisi
• Tekrar kullanılabilir, yıkanabilir
• Pozisyonlama pedleri ile kombine edilebilir

• Yüksek yoğunluklu medikal köpük
• Basıncı dağıtır, nem geçirmez
• Tek kullanımlık veya yıkanabilir seçenekler
• Ekonomik ve pratik çözüm

3. CİLT BAKIMI VE HİJYEN

• Her bez değişiminde cildi kontrol edin
• Kızarıklık, morarma, sıcaklık artışı arayın
• Özellikle kemik çıkıntılarına dikkat: ✓ Topuklar ✓ Kalça kemiği (sakrum) ✓ Omurga çıkıntıları ✓ Dirsekler ✓ Kürek kemikleri ✓ Başın arkası

• Ilık su ve pH 5.5 temizleyiciler kullanın
• Sert ovma yapmayın, nazikçe silin
• Alkol ve parfüm içermeyen ürünler tercih edin
• Temizlik sonrası cildi tamamen kurulayın

• Kuru ciltlere nemlendirici krem uygulayın
• Yağlı kremlerden kaçının (gözenekleri tıkar)
• Su bazlı, hipoalerjenik ürünler seçin

• İdrar/dışkı teması olan bölgelere çinko oksit krem
• Her bez değişiminde ince tabaka halinde uygulayın
• Ürün önerileri: Desitin, Sudocrem, Bepanthol

4. BESLENME VE SIVI DESTEĞİ

• Yara iyileşmesi için kritik öneme sahip
• Günlük 1.2-1.5 gr/kg protein önerilir
• Kaynaklar: Et, balık, yumurta, süt ürünleri, baklagiller

• C Vitamini: Kolajen sentezi için
• Çinko: Yara iyileşmesini hızlandırır
• A Vitamini: Cilt bütünlüğü için
• Multivitamin takviyesi doktor kontrolünde

• Günde 1.5-2 litre sıvı (doktor aksini önermedikçe)
• Yeterli sıvı, cilt elastikiyetini korur
• İdrar konsantrasyonunu azaltır (tahrişi önler)

• Ani kilo kaybı: Kas ve yağ dokusu azalır, bası yarası riski artar
• Obezite: Basınç artar, dolaşım zorlaşır
• Düzenli kilo takibi ve diyetisyen desteği önerilir

5. DOĞRU HASTA BEZİ SEÇİMİ

• Cildin hava almasını sağlar
• Nem hapsini önler
• Tahriş ve mantar riskini azaltır
• Öneri: Molicare Soft, Tena Skin Care serileri

<div class="qwen-markdown-paragraph" st